WebZdarma.cz
Internetowy Katalog Motoryzacyjny, od: 2003-02-13, nakład: nieograniczony, cena: 0 czegokolwiek
IKM.wz.cz
Start Artykuły Galeria Informacje Części Literatura   
Ładowanie wyszukiwarki google...


Fotki:
Wzmacniacz momentu obrotowego

Wzmacniacz momentu obrotowego

Autor: Mgr. inż. Andrzej Moldenhawer <> Źródło: Młody Technik 10/1975 <http://www.mt.com.pl> Wewnątrz skrzyni biegów opisywanego w numerze 8 „MT" ciągnika Ursus C-385 znajdował się element o tajemniczej nazwie wzmacniacz momentu obrotowego. Do czego on służy? Ciągnik w czasie swojej pracy natrafia nieraz na sytuację, w której musi natychmiast zwiększyć uciąg na kołach, i to bez zmiany biegu, choć ma aż ośmiobiegową skrzynię przekładniową. Przerzucenie bowiem biegu wymaga na krótką chwilę rozłączenia sprzęgła, a co za tym idzie, wahnięcia w momencie napędzającym koła. Wahnięcie to pogarsza i tak już trudną sytuację, w jakiej ciągnik znajduje się w chwili pokonywania przeszkody, dlatego też w cięższych typach ciągników stosuje się wzmacniacz momentu obrotowego, mechaniczne urządzenie zwiększające moment obrotowy na kołach, w sposób ciągły, bez używania sprzęgła. Moment obrotowy ze sprzęgła przenoszony jest na wał napędowy (1) zakończony tarczą (4), na której osadzone jest koło koronowe (5) z zazębieniem (kolor zielony) wewnętrznym. Z tym kołem zazębione są koła zębatą satelitów (kolor czerwony) (7). Satelity łożyskowane są w tarczy kosza satelitów połączo-nej z wałkiem odbiorczym (kolor pomarańczowy). Jeżeli wałek odbiorczy wraz z koszem byłby nieruchomy, to wówczas w czasie obrotu koła koronowego satelity kręciłyby się 2 prędkością kilkakrotnie większą aniżeli obroty koła koronowego. Taki przypadekjednak nie zachodzi, ponieważ te same satelity zazębione są z zębatym kołem centralnym (22). Centralne koło zębate połączone jest z bębnem (9) i tarczą sprzęg-ła (10) — całość na schemacie oznaczono kolorem niebieskim. Ten skomplikowany zespół łożyskowany jest na nieruchomej tulei połączonej z korpusem skrzyni biegów (korpus skrzyni oznaczono kolorem żółtym). Koło zębate z bębnem może być unieruchomione względem skrzyni biegów, ale też może obracać się sprzęgnięte z tarczą walka odbiorczego. W przypadku sprzęgnięcia koła zębatego (centralnego) przez sprzęgło (10) z koszem satelitów prędkość obrotowa na wejściu wzmacniacza momentu i na jego wyjściu, czyli na obydwu wałkach napędowym i odbiorczym, jest taka sama, ponieważ satelity nie mogą się toczyć równocześnie po dwóch kołach zębatych o różnych średnicach (koło 5 i 22). Połączenie obu kół zębatych nieruchomymi satelitami jest stanem normalnym pracy skrzyni biegów ciągnika i wtedy wzmacniacz momentu obrotowego nie spełnia swojej roli. Stan taki utrzymywany jest przez wprowadzenie oleju pod ciśnieniem (kolor fioletowy) z pompy przez instalację ciśnieniową (13) do przestrzeni zawartej pomiędzy tylną ścianą bębna (9) a tłokiem sprzęgła (12) (ścianę bębna oznaczono na schemacie kolorem żółtym z niebieskimi kropkami). Tłok sprzęgła naciska na tarczę dociskową (11) i z kolei na tarczę sprzęgła (10) powodując, na skutek tarcia, unieruchomienie względem siebie kosza satelitów i koła centralnego. Tarcza sprzęgła osadzona jest na wielowypuście połączonym z koszem satelitów. W przypadku jednak, kiedy kierowca ciągnika chce na chwilę zwiększyć uciąg na kołach, to wówczas, za pomocą dźwigni umieszczonej przy kierownicy wyłącza dopływ oleju pod ciśnieniem do instalacji wzmacniacza momentu. Wówczas ciśnienie pomiędzy tarczą dociskową a tarczą sprzęgła spada do zera, równocześnie zaś system sprężyn rozłącza sprzęgło. Tutaj należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden układ sterowania wzmacniacza momentu, a mianowicie na hamulec taśmowy (18) opasujący zewnętrzną powierzchnię bębna sprzęgła. W opisywanej poprzednio sytuacji taśma hamulca nie dotykała do powierzchni bębna, ponieważ ciśnienie strumienia oleju tłoczonego przez pompę działało na powierzchnię tłoka hamulca (19) i powodowało ściśnięcie sprężyny spiralnej. W chwili jednak wyłączenia instalacji olejowej ciśnienie oleju maleje do zera i wówczas nacisk sprężyny spiralnej hamulca spowoduje ruch tłoka w lewo, a następnie, przez mechanizm krzywkowy (20), zacisk taśmy hamulca na powierzchni bębna. Unieruchomienie powierzchni bębna powoduje unieruchomienie koła centralnego, po którym muszą teraz toczyć się satelity. Ruch satelitów po nieruchomym kole zębatym (22) powoduje, że zaczynają one wirować wraz ze swoją obudową, a więc i wałkiem odbiorczym, z mniejszą prędkością aniżeli koło koronowe, po którym się toczą. Ponieważ koło koronowe łączy się z wałkiem napę dowym, powstaje więc nowa przekładnia typu satelitarnego zmniejszająca o 30% obrotv wałka odbiorczego, a co za tym idzie, zwiększająca na tyn wałku jego moment obroto wy. Włączenie i wylączenii tej przekładni odbywa si( przez oddziaływanie trących się w kąpieli olejowej połączeń ciernych (sprzęgła i hamulca), a więc włączenie i wyłączenie wzmacniacza sprzęgła może odbywać się w sposób ciągły, bez wahnięć prędkości obrotowej silnika i kół ciągnika. Mgr. inż. Andrzej Moldenhawer

Strona stworzona przez jaro (http://jaro.wz.cz). Użyte wtyczki: fancybox, tablesorter porawiony przez Bill Beckelman.
Administrator: JjF. stat4u
Szczególne podziękowania dla magazynu "Młody Technik" (http://www.mt.com.pl) za udostępnienie ogromnej ilości materiałów.