WebZdarma.cz
Internetowy Katalog Motoryzacyjny, od: 2003-02-13, nakład: nieograniczony, cena: 0 czegokolwiek
IKM.wz.cz
Start Artykuły Galeria Informacje Części Literatura   
Ładowanie wyszukiwarki google...


Fotki:
Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Polska broń pancerna w latach II wojny światowej

Autor: Adam Jońca <> Źródło: Młody Technik 10/1968 <http://www.mt.com.pl> Obchodzimy w tym roku 25-lecie powstania Ludowego Wojska Polskiego, a w tym miesiącu 25-lecie bitwy pod Lenino, w której l Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i 1 pułk czołgów im. Bohaterów Westerplatte otrzymały swój chrzest bojowy. Z tej okazji przypomnimy dzieje polskiej broni pancernej w II wojnie światowej i zapoznamy się ze sprzętem, z którego korzystali polscy pancerniacy. walcząc na różnych frontach ostatniej wojny. POLSKIE ODDZIAŁY PANCERNE W KAMPANII WRZEŚNIOWEJ l września 1939 roku o godzinie 4.45 rozległy się salwy pancernika „Schleswig-Holstein". Równocześnie silne niemieckie związki pancerno-motorowe przekroczyły granicę Polski. II wojna światowa została rozpoczęta. Do walki z pancernymi kolumnami hitlerowców ruszyły również polskie oddziały pancerne i zmotoryzowane. Niewiele ich było. W sierpniu 1939 roku posiadaliśmy 4 pułki zmotoryzowane, 2 motorowe dyony rozpoznawcze, 3 baony pancerne czołgów lekkich, 11 dyo-nów pancernych w brygadach kawalerii, 3 samodzielne kompanie czołgów lekkich i 21 samodzielnych kompanii czołgów rozpoznawczych. Związki te dysponowały łącznie 53 czołgami typu RENAULT R 35, o-koło 160 wozami 7 TP, 50 wozami VICKERS E, 102 (niektóre źródła podają liczbę 67) wozami RENAULT R 17 oraz 574 tankietkami rozpoznawczymi TK 3, TKS, TKF i 6 samobieżnymi działkami TKS-D. W oddziałach kawalerii znajdowało się 100 samochodów pancernych — 86 samochodów wz. 34 i 14 samochodów wz. 29 URSUS. Jak z tego zestawienia wynika, wozów bojowych mieliśmy mało. Na domiar złego, na skutek przestarzałego schematu organizacji armii, sprzęt ten rozrzucony był między poszczególne oddziały kawalerii i piechoty, nie stanowiąc tym samym poważniejszej siły bojowej. Jedyną w pełni zmotoryzowaną i pancerną jednostką wojsk polskich była 10 Brygada Kawalerii, w której skład wchodziła m. in. kompania czołgów Vickers i kompania tankietek TKS. Od początku kampanii brygada stawiała zaciekły opór dywizjom niemieckim, często przechodziła do ataku. Szlak bojowy wiódł od linii obrony Jordanów — Chabówka przez Radomyśl, Rzeszów, Lubaczów, Krakowiec, Jaworów na Lwów, a potem przez Halicz i Stanisławów do Talarowa, gdzie 19 września, wykonując rozkaz Naczelnego Dowództwa, 10 Brygada Kawalerii przeszła granicę węgierską. Przeszła nie w panicznej ucieczce, lecz na wyraźny rozkaz, wiodąc ze sobą wszystkie działa, z którymi ruszyła do walki l września, wszystkie moździerze i cekaemy. Z armat p. panc. brakowało tylko tych, które zostały rozstrzelane i zmiażdżone gąsienicami niemieckich czołgów. ODDZIAŁY PANCERNE POLSKICH SIŁ ZBROJNYCH NA ZACHODZIE Francja Po klęsce wrześniowej, wspólnym wysiłkiem emigracji wojennej i licznej we Francji polskiej emigracji zarobkowej, która poparła inicjatywę rządu polskiego, stworzono Wojsko Polskie we Francji. Tworzenie formacji bojowych rozpoczęło się już we wrześniu 1939 roku. Jedna z utworzonych wówczas formacji była jednostką pancerną. W przeważającej części powstała z personelu 10 Brygady Kawalerii. W skład tej jednostki, nazwanej później 10 Brygadą Kawalerii Pancernej wszedł pułk czołgów — 2 bataliony wozów RENAULT R 35 (w sumie 90 sztuk), pułk kawalerii zmotoryzowanej i oddziały pomocnicze. W czerwcu 1940 roku mimo nie zakończonego szkolenia, wymaszerowuje na front grupa bojowa pod dowództwem gen. Mączka, w której skład wchodził m. in. batalion czołgów. Toczyła ona wałki w osłonie francuskich dywizji piechoty, gdy wreszcie znalazła się w okrążeniu, spalono pozbawiony paliwa sprzęt (w okolicach Moloy, 18.VI.1940 r.), a żołnierze w niewielkich grupach przedarli się do nieokupowanej Francji. Większość z nich została ewakuowana do Szkocji. Pozostawione pod Paryżem inne oddziały 10 BKPanc., które nie zdążyły wejść do walki, zostały ewakuowane do Wielkiej Brytanii. Wyjątek stanowił 2 batalion czołgów, który, choć zupełnie do tego nie przygotowany, toczył walki w rejonie Verrerie. Zdołał się jednak i on wycofać i ewakuować do Wielkiej Brytanii. Wielka Brytania W lipcu 1940 roku polskie władze emigracyjne, które po klęsce Francji przeniosły się do Wielkiej Brytanii, podjęły wysiłek odbudowy Polskich Sił Zbrojnych. Ewakuowanych z Francji żołnierzy zgrupowano w obozach i rozpoczęto szkolenie w obsłudze angielskiego sprzętu. Pierwszy związek pancerny powstał w 1941 roku. Była to 16 Brygada Pancerna składająca się z trzech batalionów czołgów i kompanii towarzyszących. W 1942 roku 16 BPanc. weszła w skład formującej się właśnie l Dywizji Pancernej — w sile trzech batalionów czołgów (przereorganłzowanych na l, 2, i 3 pułk pancerny) i 16 zmotoryzowanego batalionu strzelców. W późniejszym okresie wyłączono 16 BPanc. z l DPanc. i stworzono z niej 16 Samodzielną Brygadę Pancerną. Potencjał zbrojny 1G SBPanc. wynosił w końcowym okresie wojny 208 czołgów, 72 transportery opancerzone i 32 isamochody pancerne, nie licząc innego sprzętu.' Pułki pan. cerne 16 SBPanc. miały w swoim wyposażeniu początkowo wozy CHURCHIL i VALENTINE. Od maja 1942 roku wozy CHURCHIL zostały zastąpione czołgami COVE-NANTER. W 1943 rcku nastąpiło kolejne przezbrojenie — do służby weszły wówczas wozy CRUSADER. 16 SBPanc udziału w walkach na froncie nie brała, do końca wojny stacjonowała w Szkocji. W lutym 1942 roku zaczęto tworzyć w Szkocji l Dywizję Pancerną. Zalążek kadr i oddziałów l DPanc. stanowili żołnierze 10 BK, która walczyła we wrześniu 1939 r. w Polsce, a później we Francji. Uzbrojenie l DPanc. stanowiło pod koniec wojny 381 czołgów SHERMAN i CROMWELL, 48 dział pancernych, 6 czołgów rozpoznawczych STUART, 325 transporterów opancerzonych i 190 samochodów pancernych, nie licząc innego sprzętu. W ostatnich dniach lipca 1944 roku dywizja wylądowała w Normandii. Pierwszą bitwą, jaką przyszło stoczyć polskim czołgistom, była bitwa w rejonie Fstlaise, gdzie dywizja przełamała niemiecką obronę, zdobywając szereg umocnionych miejscowości ł tocząc ciężkie walki w rejonie Chambois i wzgórza Mont Ormel. Straty poniosła ciężkie (100 czołgów i 446 zabitych). W walkach tych Polacy zniszczyli 70 niemieckich czołgów, 500 samochodów i 100 dział. Po krótkim odpoczynku 1 DPanc. znów ruszyła do walki. Zdobyła szereg miast belgijskich, później holenderskich. Szczególnie ciężkie walki toczyć przyszło o umocniony rejon Moerdijk. W pierwszych dniach kwietnia 1945 roku l DPanc. rozpoczęła ostatni etap iswego szlaku bojowego rozwijając natarcie na Wilhelmshaven. Przełamawszy zewnętrzny pierścień hitlerowskiej obrony dywizja przygotowywała się do uderzenia na miasto — w czasie przygotowań dotarła do dywizji wieść o kapitulacji Niemiec. Środkowy Wschód W latach 1942—1943 na Środkowym Wschodzie zorganizowano w ramach Armii Polskiej na Wschodzie, 2 Samodzielną Brygadę Pancerną. 2 SBPanc. miała w swym składzie dwa pułki pancerne, z których każdy Uczył 52 czołgi średnie (SHERMAN) i 11 lekkich (STUART). W maju 1945 roku 2 SBPanc., zasilona dodatkowo kompanią komandosów, miała 264 czołgi, 95 transporterów i 43 samochody pancerne, nie licząc innego sprzętu. Brygada brała udział w kampanii włoskiej, otrzymując chrzest bojowy w bitwie o Monte Cassino i Piedi-monte (11-25.V,1944). Później walczyła o Ankonę, na wybrzeżu Adriatyku, w Apeninach Północnych, a wiosną 1945 roku o Bolonię. Włochy Wiosną 1945 roku w Armii Polskiej na Bliskim Wschodzie, z uzupełnień 2 Korpusu Polskiego we Włoszech, organizować poczęto 14 Samodzielną Wielkopolską Brygadę Pancerną, której wyposażenie pod koniec wojny stanowiło 208 czołgów i dział pancernych, 72 transportery i 32 samochody pancerne, nie licząc innego sprzętu. 14 SWBPanc. już nie wzięła udziału w walkach. Pod koniec wojny w 2 Korpusie Polskim we Włoszech organizuje się 2 Warszawska Dywizja Pancerna, która również nie zdążyła już wejść do walki. W omówieniu tym zapoznaliśmy się z samodzielnymi jednostkami pancernymi Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Lecz nie tylko jednostki pancerne dysponowały czołgami, samochodami pancernymi itd. I tak na przykład dywizjon rozpoznawczy Samodzielnej Brygady Karpackiej (późniejszy pułk ułanów karpackich), będącej jednostką piechoty, w walkach na froncie afrykańskim używał czołgów CRUSADER. Na froncie zachodnim oprócz IDPanc. działały w 1945 roku 19 i 29 Zgrupowanie Piechoty — oddziały te miały około 80 transporterów opancerzonych. Tak więc pod koniec wojny na froncie zachodnim działało 415 polskich czołgów i dział pancernych, 405 transporterów opancerzonych i 190 samochodów pancernych. Na froncie włoskim zaś w jednostkach polskich walczyły 264 czołgi, 1232 transportery opancerzone i 44Q samochodów pancernych. ODDZIAŁY PANCERNE LUDOWEGO WOJSKA POLSKIEGO 15 maja 1943 roku na rozkaz dowództwa, 1 Dywizji im. T. Kościuszki powstał l pułk. czołgów im Bohaterów Westerplatte. 20 lipca 1943 roku przybywają do pułku, stacjonującego w miejscowości Biełomut, pierwsze czołgi. Nieustanny napływ ochotników spowodował jednak konieczność nadania polskim jednostkom szerszych ram organizacyjnych. 10 sierpnia 1943 roku zaczyna powstawać l Korpus Polskich Sił Zbrojnych. Powstają nowe jedno-stki. Rozwijają się różne oddziały pancerne. Utworzony zostaje l samodzielny batalion rozpoznawczy wyposażony w lekkie czołgi T70. "Na bazie istniejącego l pcz. powołano do życia w sierpniu 1943 r. l Brygadę Pancerna im. Bohaterów Westerplatte. W jej skład wszedł l pcz. i nowo uformowane: 2 pcz. i l batalion piechoty zmechanłzowa. nej. 19 września czołgiści 1 pcz. otrzymali rozkaz gotowości bojowej, a 22 ruszyli na front. Swój bojowy chrzest otrzymali 12—13.X.1943 r. w bitwie pod Lenino. Bitwa pod Lenino, w której l pcz. wziął udział jako wsparcie pancerne i Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki, była ciężkim egzaminem dla naszych czołgistów. Podmokły i bagnisty teren, olbrzymie nasycenie niemieckich linii obronnych artylerią, nieprzerwane naloty „Stukasów" — to wszystko stwarzało warunki wymagające olbrzymiego hartu i wysokich umiejętności. Polscy żołnierze podołali temu zadaniu zdobywając uznanie dowództwa. 1 BPanc. wsławiła się w niespełna rok później, w sierpniu 1944 r., odgrywając decydującą rolę w walkach o utrzymanie przyczółka na zachodnim brzegu Wisły, tzw. przyczółka warecko-magnuszewskiego. Bitwa o przyczółek, trwająca 8 dni toczyła się w rejonie Studzianek. W czasie tej bitwy toczonej siłami całej brygady, l BPanc. liczyła 2215 żołnierzy, 71 czołgów T 34, 15 czołgów T 70, 21 dział pancernych SU 76 i 7 samochodów pancernych BA 64. Brygada składała się z dwóch pułków — każdy z nich miał trzy kompanie czołgów T 34 po 10 wozów i kompanię człogów T 70 liczącą 7 wozów. W skład pułku wchodziły poza tym kompanie pomocnicze. Siły brygady uzupełniał batalion piechoty zmotoryzowanej. I w tej bitwie polscy pancerniacy nie zawiedli pokładanych w nich nadziei. W kilkudniowych walkach z doborowymi oddziałami hitlerowskiej dywizji „Hermann Goring" — rozbili ją, niszcząc 40 nieprzyjacielskich czołgów i dział pancernych. Straty własne wyniosły 27 czołgów. W I Armii Wojska Polskiego, stworzonej na bazie I Korpusu Wojska Polskiego, prócz l BPanc. im. Bohaterów Westerplatte, organizuje się następne związki taktyczne, a wśród nich nowe jednostki pancerne. Tak więc w kwietniu 1945 roku w skład I Armii WP wchodziły m. in.: 2 zmotoryzowany batalion rozpoznawczy, wyposażony w czołgi lekkie T 70, 4 pomorski pułk czołgów ciężkich, wyposażony w czołgi ciężkie IS 85 i IS l, 13 warszawski pułk artylerii pancernej, wyposażony, w działa pancerne ISU 152 i 7 samodzielny dywizjon artylerii pancernej wyposażony w działa pancerne SU 85. Poza tym do wszystkich dywizji piechoty (było 5 dywizji) przydzielono oddziały dział pancernych SU 76 — po 13 maszyn. Po bitwie, pod Studziankami polskie jednostki pancerne wzięły udział, wraz z innymi formacjami I Armii WP, w wyzwalaniu Pragi, a następnie, w styczniu 1945 roku, lewobrzeżnej Warszawy, Dalszy szlak bojowy wiódł polskie jednostki pancerne w kierunku na Bydgoszcz, a dalej na Wał Pomorski i ku wybrzeżu Bałtyku. Czołgi l BPanc. wyzwalały Gdynię i Gdańsk. Przełamanie Wału Pomorskiego miało decydujące znaczenie dla powodzenia operacji berlińskiej, w której polskie jednostki pancerne wzięły udział w sile 508 czołgów i dział pancernych. Szlak bojowy kończą jednostki pancerne I Armii WP na Łabie, gdzie zastaje je radosny dzień zwycięstwa. Jesienią 1944 roku na wyzwolonych terenach Polski organizuje się II Armia Wojska Polskiego. II Armia WP miała w swym składzie trzy duże jednostki pancerne. Były to: 16 Brygada Pancerna mająca 65 czołgów, 5 pułk czołgów ciężkich mający 21 wozów IS 85 oraz 28 pułk artylerii pancernej mający 21 dział pancernych SU 85. Poza tym do każdej dywizji piechoty (II Armia miała 4 dywizje piechoty) przydzielone były oddziały dział pancernych — po 13 dział pancernych SU 76 na dywizję. Łącznie sprzęt pancerny II Armii WP to: 86 czołgów T 34 i IS 85, 52 działa pancerne SU 76, 21 dział pancernych SU 85 oraz transportery opancerzone i samochody pancerne. Odrębną jednostką pancerna LWP był l Korpus Pancerny. Tworzono go początkowo w ramach organizacyjnych I Armii WP, & następnie przekazany został jako jednostka samodzielna do Odwodu Naczelnego Dowództwa WP. W kwietniu 1945 roku w skład 1 KPanc. wchodziły: 1 Brygada Piechoty Zmotoryzowanej mająca prócz innego sprzętu bojowego 10 transporterów opancerzonych i 7 samochodów pancernych, 2 Sudecka Brygada Pancerna, 3 Drezdeńska Brygada Pancerna i 4 Drezdeńska Brygada Pancerna, mające po 65 czołgów i 9 transporterów, 24 drezdeńskł pułk artylerii pancernej mający 21 dział pancernych SU 85 i 1 samochód pancerny BA 64, 25 drezdeński pułk artylerii pancernej z 21 działami pancernymi ISU 122 i 4 transporterami, 27 sudecki pułk artylerii pancernej z 21 działami pancernymi SU 76 i samochodem pancernym BA 64, 2 batalion motocyklowy mający m. in. 10 czołgów, 11 transporterów i 5 samochodów pancernych, oraz oddziały pomocnicze i zabezpieczające działanie korpusu, które posiadały dalszych 5 czołgów, 2 transportery i 10 samochodów pancernych. Łącznie 1 KPanc. miał 210 czołgów średnich T 34, 21 dział pancernych SU 76, 21 dział pancernych SU 85, 21 dział pancernych ISU 122, 54 transportery opancerzone i 24 samochody pancerne BA 64. II Armii WP i l KPanc. przypadł zaszczyt wzięcia udziału w operacji berlińskiej w toku działań wojsk l Frontu Ukraińskiego. Operacja ta rozpoczęła się 16.IV. 1945 r. Czołgi 16 BPanc. i oddziały ogólnowojskowe II Armii przełamały w tym dniu pierwszą rubież obrony hitlerowców nad Nysą i rozpoczęły walki o drugą rubież obrony nad rzeką Weisser-Schops. Dzień 17 kwietnia stał się dniem chrztu bojowego l KPanc. 20 kwietnia 1945 r. natarcie zostało chwilowo wstrzymane, by ruszyć znowu 21 kwietnia w kierunku na Budziszyn, za wycofującym się nieprzyjacielem. Pod Budziszynem II Armia i I KPanc. przechodzi do obrony. Niemcy, mając zdecydowaną przewagę sił, nacierają nie bacząc na straty. Sytuacja naszych wojsk staje się coraz cięższa, ale 6 maja II Armia i I KPanc. znów ruszają do natarcia. 9 maja główne siły Korpusu wkraczają do Bad-Schandau. Mimo że od podpisania kapitulacji minęła blisko doba, walki nie ustają. Ostatnie strzały oddają polscy pancerniacy 10 maja zdobywając rejon Mielnika i docierając do północnych przedmieść Pragi Czeskiej. Minęły 23 lata od zakończenia II wojny światowej. W pamięci pokolenia, które ją przeżyło, zatarły się już obrazy zgliszcz, stratowanych gąsienicami pól, poskręcanych przez wybuchy bomb torów kolejowych. Wy, młodzi Czytelnicy, nie pamiętacie wojny — niektórzy tylko z Was przypominają sobie pierwsze lata odbudowy, ryk spychacza niwelującego gruzy; jakże często był nim czołg ze zdjętą, niepotrzebną już, wieżą bojową. Od tamtych dni dzieli nas olbrzymi wysiłek włożony w odbudowę zniszczonego kraju, w uruchomienie fabryk, zbudowanie szkół i mieszkań. Obowiązek obrony naszego kraju i naszych pokojowych zdobyczy spoczywa na naszych Siłach Zbrojnych. Zaszczytne w nich miejsce zajmują formacje Wojsk Pancernych i Zmechanizowanych. Nowoczesny sprzęt i doskonałe wyszkolenie naszych pancerniaków gwarantują wykonanie każdego zadania, które może postawić współczesne pole walki. W natarciu nie zatrzyma naszych wozów pancernych żadna przeszkoda. Nad głębokim wykopem lub rzeczką czołgi specjalne mogą przerzucić most. Wpław rzekę przepłynąć mogą znakomite czołgi pływające PT 76, a po jej dnie przejść mogą silnie opancerzone i uzbrojone czołgi T 54 i T 55. Na polach minowych torować mogą drogę dla innych wozów czołgi z trałami minowymi. Do lądowania na tyłach nieprzyjaciela służyć mogą spadochronowe desanty z lekkim sprzętem pancernym, a po przygotowaniu lądowisk — potężne samoloty transportujące działa pancerne ASU 85. Do zabezpieczenia działań przeznaczone są opancerzone, samobieżne działa przeciwlotnicze ZSU 57-2 i zaopatrzone w indywidualne celowniki radarowe doskonałe czterolufowe ZSU 23-4. Piechota poruszać się może w transporterach opancerzonych BRDM, BTR, SKOT i TOPAŻ. Przygotowanie ogniowe, obronę przeciwpancerną i przeciwlotniczą zapewniają pociski rakietowe samobieżnych wyrzutni rakietowych. Sprzęt pancerny, jakim dysponowały w latach ostatniej wojny polskie formacje, nie dorównywał, oczywiście, dzisiejszemu nowoczesnemu wyposażeniu. Jednak już wówczas wojska pancerne w wielu operacjach odgrywały rolę decydującą. Dlatego też obecność polskich jednostek pancernych na wielu polach bitew ostatniej wojny stanowi szczególnie ważną, godną chwały i pamięci kartę w dziejach naszego oręża. T-34 NAJSŁYNNIEJSZY CZOŁG OSTATNIEJ WOJNY Czołg średni T 34 był jednym r. najlepszych czołgów użytych w czasie II wojny światowej. Projekt T 34 był gotów w końcu 1939 roku, a na początku roku 1940 zbudowano prototyp. Wszystkie, nadzwyczaj trudne próby, nowy wóz przebył pomyślnie i został zakwalifikowany do produkcji seryjnej. Czołg T 34 charakteryzował się starannie ukształtowanym pancerzem kadłuba z doskonale dobranymi kątami pochylenia poszczególnych płyt. Właściwe pochylenie i grubość pancerza poważnie utrudniało Niemcom walką z nowym wozem w początkowym okresie wojny, a i później, mimo wprowadzenia przez Niemców nowych wozów — czołgów TIGER i PANTHER i samobieżnego działa przeciwczołgowego FERDINAND (ELEPHANT), walka z radzieckimi czołgami typu T 34 nie byia o wiele łatwiejsza. W momencie uderzenia na ZSRR Niemcy używali wozów Pz., Kpfw. III i Pz. Kpfw. IV. 37-mm armata tego pierwszego nie była w ogóle skuteczna w walce z T 34 — jej pociski nie przebijały pancerza T 34, a 75-mm armata czołgu Pz. Kpfw IV, z krótką lufą i małą szybkością początkową pocisku, razić mogła skutecz. nie tylko z małej odległości, od tyłu, trafiając w osłonę silnika. Konieczność wymanewrowania radzieckiego wozu, konieczność nadzwyczaj dokładnego celowania czyniła, że szansę na zniszczenie T 34 armatą 75 mm były znikome — a tymczasem czołg radziecki, wyposażony w armatę 76,2 mm niszczył wozy niemieckie z każdego dystansu strzału bezwzględnego. Czołg T 34 napędzany był silnikłem dies-lowskim — tym samym nie zapalał się tak łatwo jak choćby amerykańskie wozy GENERAL SHERMAN. miał też większy zasięg niż czołgi z silnikami gaźnikowymi. Niezależne zawieszenie i szerokie gąsienice umożliwiały rozwijanie dużych szybkości w każdym terenie. Czołg T 34 zyskał tak wysoką ocenę niemieckich oficerów, że wystąpili oni nawet o skopiowanie i uruchomienie produkcji tych wozów w Niemczech. Nie doszło jednak do tego; na pola łjitew Niemcy wprowadzili swe nowe, wspomniane już wyżej, czołgi PANTHER i TIGER. Radzieccy konstruktorzy odpowiedzieli na to uruchomieniem produkcji czołgu T 34/85. Czołg ten wyposażono w armatę 8S mm — Jej pociski r. odległości 1000 m przebijały 100 mm pancerz niemieckich wozów. T-34/85 górował poza tym w dal- szym ciągu nad niemieckimi wozami szybkością, zwrotnością i zdolnością pokonywania terenu. W ciągu całej wojny w Związku Radzieckim wyprodukowano około 40 tyś. wozów T-34 w wersjach T-34/76 i T-34/85. Wchodziły one w skład radzieckich oddziałów pancernych, zapoznali się również z nimi polscy czołgiści z I i II Armii WP i l Korpusu pancernego. Czołg T-34 nie zatrzymał się na swojej drodze rozwojowej. Pod koniec wojny opuszczają fabryki pierwsze wozy T-44 będące zmodernizowana wersją T-34, wy posażone w armatę 85 mm, z ulepszonym układem jezdnym i pogrubionym pancerzem. Wozy te nie wzięły już udziału w wojnie, ale w latach powojennych stanowiły podstawę do zaprojektowania czołgów T-54 i T-55, uznawanych zgodnie przez fachowców za jedne z najlepszych czołgów świata. Czołgi T-54 i T-55 wchodzą również w skład sprzętu polskich oddziałów pancernych i zmotoryzowanych. [patrz obrazek z opisem] PRZEGLĄD UZBROJENIA POLSKICH ODDZIAŁÓW PANCERNYCH W LATACH DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ KAMPANIA WRZEŚNIOWA RENAULT R 35 — czołg lekki; ciężar 9,8 T; załoga 2 ludzi; uzbrojenie: l dz. 37 mm + 1 k.m.; pancerz 40—15 mm; silnik Renault, 82 KM; wymiary w cm: dług. 400, szer. 185, wys, 210, prześwit 32; zasiąg 138 km; szybkość 19 km/h. konstrukcja francuska z 193a roku. 7 TP — czołg lekki budowany w trzech wersjach: I — dwuwieżowy, II— jednowiezowy, III — jednowiezowy wzmocniony; ciężar 9,4 T lub 11 T; załoga 3 ludzi; uzbrojenie: 2 k.m. lub l dz. 37 mm + k.im.; pancerz 40—5 mm lub 40—13 mm (III); silnik VBLD6 lub CTLD, 110 KM; wymiary w cm: dług. 460 szer. 241, wys. 215, prześwit 38; zasięg 160 km; szybkość 32 km/h; konstrukcja polska oparta na czołgu VIC-KERS. VICKERS E — czołg lekki: ciężar 7—8 T; załoga 3 ludzi; uzbrojenie: 2 k.m. lub 1 dz. 47 mm + 1 k.m.; pancerz 13—5 mm; silnik Armstrong-Siddeley, 88 KM; wymiary w cm: dług. 488, szer. 241 wys. 208 lub 216, prześwit 38; zasięg ISO km; szybkość 35 km/h; konstrukcja angielska z 1930 roku. RENAULT R 17 — czołg lekki; ciężar 6,7 T; załoga 2 ludzi; uzbrojenie: l dz. 37 mm; pancerz 22—6 mm; silnik Renault, 39 KM; wymiary w cm: dług. 494, szer. 174, wys. 214, prześwit 50; zasięg 60 km; szybkość 12 km/h; konstrukcja francuska z I wojny światowej. TK 3 — tankietka; ciężar 2,43 T; załoga 2 ludzi; uzbrojenie: l k.m.; pancerz 8—3 mm; silnik Ford A, 40 KM; wymiary w cm: dług. 238 szer. 178, wys. 132, prześwit 30; zasięg 200 km; szybkość 46 km/h; konstrukcja polska z 1930 roku. TKF i TKS to wersje rozwojowe TK 3 dane zbliżone. TKS-D — działko pancerne 37 mm na podwoziu TKS; dane zbliżone do TKS. Wz. 29 URSUS — samochód pancerny; ciężar 4,8 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: l dz. 37 mm + 2 'k.m.; pancerz 10—4 mm; silnik Ursus, 35 KM; wymiary w cm: dług. 549, szer. 185, wys. 247, prześwit 35; zasięg 380 km; szybkość 35 km/h; konstrukcja polska z 1929 roku. Wz. 34 — samochód pancerny: ciężar 2,2 T; załoga 2 ludzi; uzbrojenie: l dz. 37 mm lub l k.rn.; pancerz 6 mm; silnik Citroen, 20 KM lub Polski Fiat, 23—25 KM; wymiary w cm: dług. 362, szer. 191, wys. 222, prześwit 30; zasięg 250 km; szybkość 54 -km/h; konstrukcja polska z 1934 roku, oparta na Citroen-Kegresse B 10. [patrz zdjęcie] POLSKIE SIŁY ZBROJNE NA ZACHODZIE RENAULT R 35 — patrz „Kampania wrześniowa". COVENANTER — czołg szybki; ciężar 18 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: l dz. 40 mm lub l dz. 57 mm lub l dz. 75 mm + karabiny masz.; pancerz 40—8 mm; silnik Meadows, 300 KM; wymiary w cm: dług. 579, szer. 263, wys. 224, prześwit 40; zasięg 160 km; szybkość 50 km/h; konstrukcja angielska z 1937 roku kilkakrotnie modyfikowana. CRUSADER — czołg szybki; ciężar 18 T; zalega 5—3 ludzi; uzbrojenie: l dz. 40 mm, lub l dz. 57 mm lub l dz. 75 mm + karabiny masz.; pancerz 52—8 mm; silnik Liberty, 340—345 KM; wymiary w cm: dług. 629—599, szer. 264, wys. 244, prześwit 46—40; zasięg 160 km; szybkość 42 km/h; konstrukcja angielska z 1938 roku. kilkakrotnie modyfikowana. CROMWELL — czołg szybki; ciężar 27— 28 T; załoga 5 ludzi; uzbrojenie: l dz. 57 mm lub l dz. 75 mm lub 1 dz. — 95 mm + karabiny masz.; pancerz 76—8 mm lub 101—10 mm; silnik Rolls-Royce 600 KM; wymiary w cm: dług. 635, szer. 289. wys. 249, prześwit 40; zasięg 264 km; szytkcść 64 km/h; konstrukcja angielska z 1942 roku, kilkakrotnie modyfikowana. GENERAL STUART — czołg szybki; ciężar 12,3 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: l dz 37 mm + karabiny masz.; pancerz 55—10 mm; silnik Continental, 250 KM; wymiary w cm: diug. 503, szer. 253, wys. 320, prześwit 42; zasięg 175 km; szybkość 55 km/h; konstrukcja amerykańska z 1941 roku; wielokrotnie modyfikowana. GENERAL SHERMAN — czołg średni; ciężar 33 T; załoga 5 ludzi; uzbrojenie: l dz. 75 mm lub l dz. 76,2 mm + karabiny masz.; pancerz 75—15 mm lub 105— 20 mm; silnilk Continental, 400 KM lub Ford, 450 KM lub dwa silniki OMC po 210 KM; wymiary w cm: dług. 620—638 szer. 300—264, wys. 314—274, prześwit 48— 43; zasięg 240—160 km; szybkość 40 km/h; konstrukcja amerykańska z 1941 roku, wielokrotnie modyfikowana. VALENTINE — czołg piechoty; ciężar 16—48 T; załoga 3 ludzi; uzbrojenie: l dz. 40 mm lub l dz. 57 mm -lub l dz. 75 mm + karabiny masz.; pancerz 80—8 mm; silnik AEC, 135 KM lub GMC, 165 KM lub GMC, 210 KM; wymiary w cm: dług. 542, szer. 263 wys. 231—228, prześwit 42; zasięg 145 km; szybkość 24 km/h; kon-strukcja angielska z 1940 roku, wielokrotnie modyfikowana. CHURCHILL — czołg piechoty; ciężar 45 T; załoga 5 ludzi; uzbrojenie: 1 dz. 57 mm lub l dz. 75 mm, lub l dz. 95 mm + karabiny masz.; pancerz 152—19 mm; silnik Bedford, 350 KM; wymiary w cm: dług. 744, szer. 345, wys. 274, prześwit 50; zasięg 200 km; szybkość 25 km/h; kon-strukcja angielska z 1941 roku, kilkakrotnie modyfikowana. [patrz zdjęcie] ARCHER — działo pancerne; ciężar 18 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: l dz. 76,2 mm; pancerz 65—16 mm; silnik GMC 210 'KM; 'wymiary w om: dług. 545, szer. 263, wys. 224, prześwit 42; zasięg 229 km; szybkość 40 km/h; konstrukcja angielska T 1943 roku podwozie z czołgu VALEN-TINE. STAGHOUND — samochód pancerny; ciężar 13 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: l d.z. 76,2 mm lub l dz. 37 mm + karabiny imasz.; pancerz 32—10 mm; dwa silniki GMC po 97 KM; wymiary w cm: dług. 537, szer. 269, wys, 232, prześwit 34; zasięg 725 km; szybkość 90 km/h; kon-strukcja angielska z 1943 roku; produkowany w kilku wersjach. LUDOWE WOJSKO POLSKIE T 70 — czołg lekki; ciężar 9,2 T; załoga 2 ludzi; uzbrojenie l dz. 45 mm — k.m.; pancerz 45—10 mm; dwa silniki GAZ po 70 KM; wymiary w cm: dług. 442, szer. 247, wys. 208, prześwit 30; zasięg 350 km; szybkość 45 km/h; konstrukcja radziecka z 1942 roku. T 34/76 — czołg Bredni; ciężar 28—31 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: i dz. 78,2 mm + karabiny masz.; pancerz 60—15 mm; silnik W-2-34, 500 KM; wymiary w cm: dług. 607, szer. 2S5. wys. 265, prześwit 40; zasięg 400 km; szybkość 53 km/h; konstrukcja radziecka z 1939 roku, kilkakrotnie modyfikowana. T 34/85 — czołg średni; ciężar 32 T; załoga 5 ludzi; uzbrojenie: l dz. 85 mm + karabiny masz.; pancerz 60—20 mm; silnik j.w.; wymiary j.w.; zasięg 300 km; szybkość 50 km/h; konstrukcja radziecka z 1943 roku, wersja rozwojowa T 34/76. IS 85 — czołg ciężki; ciężar 44 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: 1 dz. 85 mm + karabiny masz.; pancerz 160—20 mm; silnik W-2-IS, 600 KM; wymiary w cm: dług. 677, szer. 307, wys. 273, prześwit 46; zasięg 150 km; szybkość 37 km/h; konstrukcja radziecka z 1943 roku, wozy późniejsze wyposażano w działa 100 mm lub 122 mm: wersje rozwojowe IS 85 używane w L.W.P. to wozy IS l i IS 2 z działem 122 mm. ISU 122 — działo pancerne; ciężar 46 T; załoga 5 ludzi; uzbrojenie: l dz. 122 mm + kjn.; pancerz 90—20 mm; silnik W-2-IS. 520 KM; wymiary w cm: dług. 680, szer. 307, wys. 248, prześwit 47; zasięg 220 km; szybkość 35 km/h; konstrukcja radziecka z 1944 roku. SU 85 — działo pancerne: ciężar 29 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: dz. 85 mm; pancerz 75-20 mm; silnik W-2-34; 500 KM; wymiary w cm: dług. 593, szer. 300, wys. 245, prześwit 40; zasiąg 350 km; szybkość 55 km/h; konstrukcja radziecka z 1943 roku, [patrz zdjęcie] SU 76 — działo pancerne; ciężar 11,2 T; załoga 4 ludzi; uzbrojenie: l dz. 76,2 mm; pancerz 35—10 mm; dwa silniki GAZ po 85 KM; wymiary w cm: dług. 500, szer. 274, wys. 220, prześwit 30; zasięg 265 km; szybkość 45 km/h; konstrukcja radziecka z 1942 roku. BA 64 — samochód pancerny; ciężar 2,4 T; załoga 2 ludzi; uzbrojenie: l k.m. lub l rusznica p.panc. 14,5 mm; pancerz 10—6 mm; silnik GAZ. 50 KM; wymiary w cm: dług. 366, szer. 153, wys. 190, prześwit 21; zasięg 600 km; szybkość 80 km/h: konstrukcja radziecka z 1942 roku. Adam Jońca

Strona stworzona przez jaro (http://jaro.wz.cz). Użyte wtyczki: fancybox, tablesorter porawiony przez Bill Beckelman.
Administrator: JjF. stat4u
Szczególne podziękowania dla magazynu "Młody Technik" (http://www.mt.com.pl) za udostępnienie ogromnej ilości materiałów.